پروپیلن (پروپیلن گلیکول) یک افزودنی رایج در تولید محصولات غذایی، دارویی و آرایشی-بهداشتی است. خوانندگان عزیز وبلاگ آی فودز می توانید با مطالعه این مقاله با این ترکیب و کاربردهای آن آشنا شوید.
پروپیلن (پروپیلن گلیکول) چیست؟
پروپیلن گلیکول یک ماده مایع مصنوعی است که آب را جذب می کند. از این ماده همچنین برای ساخت ترکیبات پلی استر و به عنوان پایه ای برای یخ زدایی محلول ها استفاده می شود. در صنایع شیمیایی، مواد غذایی و دارویی به عنوان ضدیخ استفاده می شود، زمانی که “نشت” ممکن است منجر به تماس با غذا شود.
چون هم بی رنگ و هم بی بو است، تاثیری بر طعم و ظاهر غذا نمی گذارد. با این حال، چندین ویژگی را در مواد غذایی تقویت می کند. از آن جایی که گلیکول است، ویسکوزیته آن بیشتر از آب است. پروپیلن گلیکول تعدادی از موادی که نامحلول در آب هستند را در خود حل می کند و هنگامی که به عنوان یک ماده به آن اضافه می شود رطوبت را حفظ می کند.
نام های دیگر آن عبارتند از:
- متیل اتیل گلیکول
- تری متیل گلیکول
- ۱،۲-پروپاندیول
- ۱،۲-دی هیدروکسی پروپان
سازمان غذا و داروی آمریکا (FDA)، پروپیلن گلیکول را به عنوان یک افزودنی غذایی طبقه بندی کرده است که برای استفاده در مواد غذایی GRAS (به طور کلی ایمن) شناخته می شود. برای جذب آب اضافی و حفظ رطوبت در برخی داروها، لوازم آرایشی یا محصولات غذایی استفاده می شود. نوعی حلال برای رنگ ها و طعم دهنده های غذایی و در صنایع رنگ و پلاستیک است.
همچنین برای ایجاد دود مصنوعی یا مه مورد استفاده در آموزش آتش نشانی و در صحنه های تئاتر نیز استفاده می شود.
کاربردهای پروپیلن گلیکول در صنایع غذایی
با توجه به تمام غذاهایی که این گلیکول به آن ها اضافه می شود، دانستن این نکته نیز مفید است که در غذا به عنوان یک مرطوب کننده (جاذب رطوبت) و حلال (کمک به حل شدن یک عنصر در ماده دیگر) عمل می کند.
همچنین یک عامل ضد کلوخه ای شدن، آنتی اکسیدان، تقویت کننده خمیر، امولسیفایر، طعم دهنده، افزودنی در فرمولاسیون های غذایی، تثبیت کننده و غلیظ کننده، عامل لعاب دهنده، بافت دهنده و عامل ضد میکروبی است (کمک به از بین بردن یا کند کردن رشد میکروارگانیسم ها مانند باکتری ها یا قارچ ها که ممکن است غذا را آلوده کند).
خاصیت امولسیون کنندگی
به هم چسبیدن خرده های غذا (کلوخه ای شدن)، در صورتی که می تواند منجر به رشد باکتری شود، خوشایند نیست. افزودن پروپیلن گلیکول ذرات غذا را از هم جدا می کند و به عنوان یک عامل ضد کلوخه ای شدن عمل می کند. به همین ترتیب، این ترکیب به عنوان یک امولسیفایر عمل می کند.
مانند روغن و آب، بسیاری از مواد دیگر به مرور زمان از هم جدا می شوند. لذا افزودن این ماده، مایعات را برای حفظ قوام ترکیب می کند، برای مثال در شیر یا سایر محصولات لبنی.
عامل حمل کننده
بسیاری از غذاهای فرآوری شده حاوی مواد رنگ دهنده، طعم دهنده یا افزودنی های مغذی هستند. برای اطمینان از توزیع مناسب این افزودنی ها، پروپیلن گلیکول سایر مواد شیمیایی را در خود حل می کند.
عمل پردازش غذاها ممکن است ظاهر، طعم یا بافت آن ها را تغییر دهد. این ماده می تواند مایعات را شفاف کند، طعم را تثبیت کند و حفظ بافت خامه ای غذاها را تضمین کند.
خاصیت نگهدارندگی
افزودن این گلیکول به گل ختمی و آجیل باعث تثبیت رطوبت در فرآیندی به نام “نگهداری رطوبت (moisture preservation)” می شود. اکسیژن بسیاری از فرآورده ها، از جمله مواد غذایی را تخریب می کند. پروپیلن گلیکول از مواد غذایی در برابر این اثرات اکسید کننده محافظت می کند.
خاصیت تثبیت کنندگی و غلیظ کنندگی
اضافه کردن این افزودنی، خواص گلوتن و نشاسته را در خمیر نان و شیرینی جات تغییر می دهد و از تجزیه خمیر در شرایط خاص جلوگیری می کند. از این تثبیت کننده در غذاهای مختلف دیگر نیز برای افزایش ماندگاری استفاده می شود.